PDFพิมพ์อีเมล

 ประวัติเมืองพิษณุโลก

               พิษณุโลกเป็นจังหวัดใหญ่และเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน  อยู่ในเขตภาคเหนือตอนล่าง อีกทั้งยังเป็นศูนย์กลางการคมนาคมระหว่างภาคกลางและภาคเหนือ สร้างเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 15 สมัยขอมมีอำนาจปกครองแถบนี้ มีหลักฐานของการตั้งหลักแหล่งชุมชน คือโบราณสถานในวัดจุฬามณี ได้แก่ พระปรางค์ และพระวิหาร ที่สร้างจากศิลาแลง สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นประมาณ พ.ศ.๑๕๐๐–๑๗๐๐ อยู่ห่างจากตัวเมืองปัจจุบันลงไปทางใต้ประมาณ 5 กิโลเมตร  พิษณุโลกเดิมชื่อ "เมืองสองแคว" เหตุที่ชื่อเมืองสองแคว เพราะตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำ  2 สาย คือแม่น้ำน่านและแม่น้ำแควน้อย  
           

            ในสมัยสุโขทัย ครั้งสมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท ได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองสองแควมาตั้งอยู่ ณ ที่ปัจจุบัน เพื่อเป็นการควบคุมหัวเมืองลุ่มแม่น้ำน่านและป่าสัก ระหว่างที่เสด็จมาประทับที่เมืองนี้ พระองค์ได้โปรดให้สร้างพระพุทธรูปสำคัญขึ้นสามองค์คือ พระพุทธชินราช พระพุทธชินสีห์และพระศรีศาสดา 
             

           ในสมัยอยุธยา รัชกาลของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถได้เปลี่ยนชื่อเป็นพิษณุโลกเป็นหัวเมืองชั้นเอกฝ่ายเหนือคู่กับเมืองนครศรีธรรมราชหัวเมืองชั้นเอกฝ่ายใต้  เมื่อครั้งที่เสด็จ ขึ้นมาประทับที่เมืองสองแควเพื่อบัญชาการศึกรบกับเชียงใหม่ (แผ่นดินพระเจ้าติโลกราช) เป็นเวลานานถึง ๑๘ ปี เมืองสองแควจึงมีฐานะเป็นเสมือนเมืองหลวงอยู่ระยะเวลาหนึ่ง และประทับอยู่ที่เมืองสองแควนี้ จนสิ้นรัชกาลแม้ว่าจะตีหัวเมืองคืนได้หมดแล้วก็ตาม    เมืองพิษณุโลกมีฐานะเป็นราชธานีแทนกรุงศรีอยุธยานานถึง ๒๕ ปี ในรัชสมัยของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ และเป็นเมืองลูกหลวง ซึ่งกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยาส่งมหาอุปราช หรือพระราชโอรสมาครองเมือง สมเด็จพระนเรศวรมหาราชก็ทรงมีพระราชสมภพ ณ เมืองนี้ และเมื่อทรงดำรงตำแหน่งมหาอุปราชพระองค์ครองเมืองพิษณุโลกเช่นกัน
             

             ในสมัยกรุงธนบุรี  กรุงศรีอยุธยาเสียเอกราชให้แก่พม่าครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ.2310  เมืองพิษณุโลกรอดพ้นจากการยึดครอง  จึงตั้งตัวเป็นอิสระ ก่อนจะกลับเป็นเมืองชั้นเอกอีกครั้งในสมัยที่พระเจ้ากรุงธนบุรี (พระเจ้าตากสิน) ทรงรวบรวมแผ่นดินเป็นปึกแผ่น  ต่อมาปี พ.ศ. 2318  ตัวเมืองได้รับความเสียหายครั้งใหญ่ ในคราวที่อะแซหวุ่นกี้ยกทัพพม่าเข้าตีไทยได้เผาทำลายเมืองพิษณุโลกจนกลายเป็นเมืองร้าง ซึ่งในสงครามดังกล่าว อะแซหวุ่นกี้ ต้องเผชิญการต่อสู้อย่างทรหดกับเจ้าพระยาจักรี และเจ้าพระยาสุรสีห์  ถึงขนาดต้องขอดูตัวเจ้าพระยาจักรี และทำนายว่าต่อไปจะได้เป็นกษัตริย์ ช่วงนั้นพิษณุโลกถูกล้อม 4 เดือน อะแซหวุ่นกี้จึงสามารถเข้าเมืองพิษณุโลกได้

              สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น พิษณุโลก ยังคงมีฐานะเป็นหัวเมืองชั้นเอก จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นมณฑลพิษณุโลกในปี พ.ศ.2437 มีข้าหลวงเทศาภิบาลเป็นผู้สำเร็จราชการดูแลปกครองหัวเมือง ทางเหนือคือ เมืองพิจิตร อุตรดิตถ์ สวรรคโลก สุโขทัย เพชรบูรณ์ และหล่มสัก จนกระทั่ง พ.ศ.2460 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้า ฯ ให้เปลี่ยนคำว่าเมืองเป็นจังหวัด เมืองพิษณุโลก จึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดพิษณุโลก นับแต่นั้นมา

ที่มา http://chinnaratnationalmuseum.org/index.php/knowledgedata/65-2010-06-29-05-46-20.html

Attachments:
Access this URL (http://chinnaratnationalmuseum.org/index.php/knowledgedata/65-2010-06-29-05-46-20.html)ประวัติเมืองพิษณุโลกจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระพุทธชินราช [เชื่อมโยงลิงค์ จาก พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระพุทธชินราช ]0 Kb
Access this URL (http://www.phitsanulok.go.th/data11.htm)ประวัติเมืองพิษณุโลก จาก webจังหวัดพิษณุโลก[ประวัติเมืองพิษณุโลก จาก webจังหวัดพิษณุโลก]20 Kb
Access this URL (http://www.edu.nu.ac.th/resources/history.asp)ประวัติเมืองพิษณุโลก จาก ม.นเรศวร[เชื่อมโยงลิงค์ ประวัติเมืองพิษณุโลก จาก ม.นเรศวร]31 Kb